सूत्रसंचालक: "नमस्कार! विज्ञानाच्या या अथांग जगात शोध आणि बोधाच्या प्रवासात तुम्हा सर्वांचे सहर्ष स्वागत! आज आपण येथे अशा एका शक्तीचा उत्सव साजरा करण्यासाठी जमलो आहोत, जी आपल्या श्वासात, विचारात आणि प्रगतीत सामावलेली आहे – आणि ती शक्ती म्हणजे 'विज्ञान'."

"सन्माननीय व्यासपीठ, आदरणीय मुख्याध्यापक, आमचे प्रेरणास्थान असलेले शिक्षक आणि माझ्या बालवैज्ञानिक मित्रांनो, तुम्हा सर्वांना 'राष्ट्रीय विज्ञान दिनाच्या' खूप खूप शुभेच्छा! विज्ञानाची ही वाट सुविचारांच्या प्रकाशात चालत असताना, आजचा हा सोहळा आपल्या जिज्ञासांना नवे पंख देणारा ठरणार आहे."

"मित्रांनो, भारतामध्ये दरवर्षी 28 फेब्रुवारी हा दिवस 'राष्ट्रीय विज्ञान दिन' म्हणून मोठ्या उत्साहात साजरा केला जातो. हा दिवस केवळ एक तारीख नसून तो भारतीय विज्ञानाच्या गौरवाचा दिवस आहे.

1928 साली याच दिवशी थोर भारतीय शास्त्रज्ञ सर चंद्रशेखर वेंकट रमण यांनी भौतिकशास्त्रातील एक क्रांतीकारी शोध लावला, ज्याला आपण 'रमण परिणाम' (Raman Effect) म्हणून ओळखतो. त्यांच्या या अतुलनीय कार्यासाठी त्यांना 1930 मध्ये विज्ञानातील नोबेल पारितोषिक देऊन सन्मानित करण्यात आले.

विज्ञानात नोबेल मिळवणारे ते केवळ पहिले भारतीयच नव्हे, तर पहिले आशियाई शास्त्रज्ञ ठरले. त्यांच्या या महान कार्याची आठवण ठेवण्यासाठी आणि विद्यार्थ्यांमध्ये वैज्ञानिक दृष्टिकोन रुजवण्यासाठी भारत सरकारने 1986 मध्ये हा दिवस घोषित केला."

"अनेकांना वाटते की विज्ञान फक्त प्रयोगशाळेत किंवा मोठ्या पुस्तकात असते. पण खरं तर, सकाळी उठल्यापासून रात्री झोपेपर्यंत विज्ञान आपल्या सोबत असते. आपण जो श्वास घेतो, त्यातील ऑक्सिजनचा मोठा वाटा झाडांऐवजी समुद्रातून येतो, हे तुम्हाला माहीत आहे का?

आपण वापरतो तो मोबाईल, आपली औषधे, आपली आधुनिक शेती आणि अगदी आपले अन्न शिजवणे, हे सर्व विज्ञानाचेच आविष्कार आहेत. 2025 च्या विज्ञान दिनाची संकल्पनाच मुळात 'विकसित भारतासाठी विज्ञान आणि नवकल्पनांमध्ये जागतिक नेतृत्वासाठी भारतीय तरुणांचे सक्षमीकरण' अशी आहे. याचा अर्थ, आपल्या प्रगतीची गुरुकिल्ली तुमच्यासारख्या तरुण पिढीच्या हातात आहे."

"आता आपण कार्यक्रमाच्या मुख्य भागाकडे वळूया. आपल्या भारतीय संस्कृतीत कोणत्याही शुभ कार्याची सुरुवात प्रकाशाने करण्याची परंपरा आहे. विज्ञानाचा मार्गही प्रकाशाचा आणि सत्याचाच आहे. अज्ञानाचा अंधार दूर करण्यासाठी मी सन्माननीय पाहुण्यांना विनंती करतो की त्यांनी दीपप्रज्वलन करून आजच्या या विज्ञान महोत्सवाचा शुभारंभ करावा."

(दीपप्रज्वलन झाल्यावर) "दीपाच्या प्रकाशात जसा अंधार नष्ट होतो, तशीच विज्ञानाची दृष्टी आपल्या मनातील अंधश्रद्धा आणि अज्ञान दूर करो. यानंतर, आपण सर्वजण एकाग्र होऊन प्रार्थना करूया आणि या कार्यक्रमाच्या यशासाठी आशीर्वाद घेऊया."

"विज्ञान म्हणजे केवळ माहितीचा साठा नसून ती 'विचार करण्याची एक पद्धत' आहे. प्रश्न विचारणे, शोध घेणे आणि नवीन काहीतरी निर्माण करणे म्हणजे विज्ञान. आपल्या शिक्षकांची भूमिका ही केवळ शिकवणे नसून आपल्यातील कुतूहलाला खतपाणी घालणे ही आहे."

"विद्यार्थी हे उद्याचे निर्माते आहेत. जेव्हा एखादा विद्यार्थी एखादा प्रयोग करतो, तेव्हा तो केवळ अभ्यास करत नसून नवीन जगाचा शोध घेत असतो. आज आपल्या शाळेतील बालवैज्ञानिकांनी अनेक प्रयोग आणि मॉडेल्स तयार केले आहेत, जे त्यांच्या कल्पकतेची साक्ष देतात."

"चला तर मग, आपल्या या ज्ञानयात्रेचा पुढचा टप्पा गाठूया. आता आपल्यासमोर आमचे काही मित्र विज्ञानातील काही रंजक तथ्ये आणि डॉ. रमण यांच्या जीवनावरील विचार मांडणार आहेत."

"त्यानंतर आपण आपल्या शाळेतील विज्ञान प्रदर्शनाचे उद्घाटन करणार आहोत, जिथे विद्यार्थ्यांनी आपल्या बुद्धीने नवनवीन प्रकल्प साकारले आहेत. सर्वांना विनंती आहे की, शांतता राखून विद्यार्थ्यांच्या मेहनतीचे कौतुक करावे."

"कार्यक्रमाच्या शेवटी मी इतकंच सांगेन की, विज्ञानाचा हा प्रवास कधीही संपत नाही. सर सी.व्ही. रमण यांनी अवघ्या 200 रुपयांच्या साहित्यातून नोबेल मिळवण्यासारखा शोध लावला. यावरून हेच सिद्ध होते की, संशोधनासाठी महागड्या उपकरणांपेक्षा स्वतंत्र विचार आणि प्रचंड मेहनत अधिक महत्त्वाची असते."

"नेहमी प्रश्न विचारा, जिज्ञासा जागृत ठेवा आणि लक्षात ठेवा - 'आजचे विज्ञान हेच उद्याचे तंत्रज्ञान आहे'. चला तर मग, आपण सर्वजण विज्ञानाचा स्वीकार करूया आणि भारताला अधिक समृद्ध बनवूया."