(उत्साही आवाजात)

सूत्रसंचालक: "नमस्कार! आदरणीय व्यासपीठ, आपल्या शाळेचे मार्गदर्शक मुख्याध्यापक, ज्ञानाची शिदोरी देणारे शिक्षक आणि माझ्या जिज्ञासू मित्र-मैत्रिणींनो. आज आपण सर्वजण एका अशा शक्तीचा उत्सव साजरा करण्यासाठी जमलो आहोत, जिने मानवाच्या विचारांना पंख दिले आहेत. तो उत्सव म्हणजे 'राष्ट्रीय विज्ञान दिन'."

कार्यक्रमाची सुरुवात एका छोट्या कवितेने करूया:

"आजचा हा दिवस केवळ एका तारखेचा उत्सव नसून तो मानवी बुद्धिमत्तेला आणि शोधांना दिलेली मानवंदना आहे."

"मित्रांनो, भारतामध्ये दरवर्षी 28 फेब्रुवारी हा दिवस 'राष्ट्रीय विज्ञान दिन' म्हणून मोठ्या अभिमानाने साजरा केला जातो. 1928 साली याच दिवशी थोर भारतीय भौतिकशास्त्रज्ञ सर चंद्रशेखर वेंकट रमण यांनी भौतिकशास्त्रातील एक क्रांतीकारी शोध लावला, ज्याला आपण 'रमन परिणाम' (Raman Effect) म्हणून ओळखतो.

या महान कार्यासाठी त्यांना 1930 मध्ये विज्ञानातील सर्वोच्च 'नोबेल' पुरस्काराने सन्मानित करण्यात आले. असे यश मिळवणारे ते केवळ पहिले भारतीयच नव्हे, तर पहिले आशियाई शास्त्रज्ञ ठरले. भारत सरकारने 1986 मध्ये हा दिवस घोषित केला, जेणेकरून विद्यार्थ्यांमध्ये वैज्ञानिक वृत्ती वाढीस लागावी."

"विज्ञान म्हणजे केवळ प्रयोगशाळेतील उपकरणे नव्हेत, तर ते आपल्या रोजच्या जीवनाचा श्वास आहे. सकाळी उठल्यापासून रात्री झोपेपर्यंत आपण विज्ञानाचा वापर करतो. आपण वापरतो तो भ्रमणध्वनी (Mobile), आपली औषधे आणि अगदी झाडांपासून मिळणारा ऑक्सिजनही समुद्रातून (50% ते 80%) येतो, हे विज्ञानामुळेच आपल्याला समजले आहे.

आज प्रदूषण आणि जागतिक तापमान वाढ यांसारखी आव्हाने आपल्यासमोर आहेत. यावर तोडगा काढण्यासाठी विज्ञान हेच आपले सर्वात मोठे शस्त्र आहे. शोध घेण्याची वृत्ती आणि नवीन काहीतरी विचार करण्याची पद्धत म्हणजे विज्ञान."

"भारताचा इतिहास आर्यभट्ट यांच्यापासून ते आजच्या चंद्रयान मोहिमेपर्यंत गौरवशाली आहे. आजच्या विज्ञान दिनाची संकल्पना 'विकसित भारतासाठी भारतीय तरुणांचे सक्षमीकरण' अशी आहे.

विद्यार्थी मित्रांनो, तुम्ही केवळ या प्रदर्शनाचे प्रेक्षक नाही, तर उद्याचे निर्माते आहात. शिक्षकांची भूमिका आपल्या मनातील कुतूहल जागृत ठेवण्याची असते, तर विद्यार्थ्यांचे कर्तव्य सतत प्रश्न विचारणे हे असते. जेव्हा तुम्ही एखादा छोटा प्रयोग करता, तेव्हा तुम्ही एक नवीन सत्य शोधत असता."

"विज्ञानाचा हा वारसा जपण्यासाठी आपण काही घोषवाक्ये लक्षात घेऊया:

• • 'विज्ञानाचा ध्यास, प्रगतीचा विश्वास!'
• • 'शोध घेऊ नव्या दिशांचा, अभिमान भारतीय वैज्ञानिकांचा!'

"शेवटी मी इतकंच म्हणेन की, विज्ञानाचा हा प्रवास कधीही न संपणारा आहे. सर सी.व्ही. रमण यांनी अवघ्या 200 रुपयांच्या साहित्यातून जगाला हेलावून टाकणारा शोध लावला. यावरून हेच सिद्ध होते की, संशोधनासाठी उपकरणांपेक्षा प्रबळ इच्छाशक्ती आणि स्वतंत्र विचार महत्त्वाचा असतो.

चला तर मग, आज आपण संकल्प करूया की आपण सदैव जिज्ञासू राहू आणि विज्ञानाचा वापर मानवजातीच्या कल्याणासाठी करू.