झाडाचे आत्मवृत्त
झाडाचे आत्मवृत्त
मी एक झाड बोलत आहे. माझा जन्म एका छोट्याशा बीजातून झाला. आज मी मोठा झालो आहे आणि डौलाने उभा आहे. मी तुम्हाला शुद्ध हवा, गोड फळे आणि थंड सावली देतो.
भर उन्हात जेव्हा एखादा थकलेला वाटसरू माझ्या सावलीत विसावतो, तेव्हा मला खूप आनंद होतो. मुले माझ्या फांद्यांवर झोके घेतात, तेव्हा मी स्वतःला भाग्यवान समजतो. मी कोणाकडून काहीही मागत नाही, फक्त मला तोडू नका आणि मला थोडे पाणी द्या, एवढीच माझी विनंती आहे.
मी आहे एक आम्रवृक्ष! म्हणजे आंब्याचे झाड. आज मी तुम्हाला माझी कहाणी सांगणार आहे. अनेक वर्षांपूर्वी एका लहान मुलाने मला अंगणात लावले होते. त्याने माझे प्रेमाने संगोपन केले आणि आज मी फळांनी लदबदलेलो आहे. उन्हाळ्यात जेव्हा माझे आंबे खाऊन लोक तृप्त होतात, तेव्हा माझ्या कष्टाचे चीज झाल्यासारखे वाटते.
मी फक्त फळेच देत नाही, तर मी पर्यावरणाचा रक्षक आहे. मी वातावरणातील अशुद्ध हवा शोषून घेतो आणि तुम्हाला जीवनावश्यक ऑक्सिजन देतो. पक्षी माझ्या फांद्यांवर आपली घरटी बांधतात. पाऊस पाडण्यासाठी सुद्धा मी मदत करतो. निसर्गाचे संतुलन राखण्यात माझा मोठा वाटा आहे.
पण कधी कधी मला खूप दुःख होते. जेव्हा लोक स्वतःच्या स्वार्थासाठी माझ्या फांद्या तोडतात किंवा मला मुळापासून उपटून टाकतात, तेव्हा मला खूप वेदना होतात. मी तुमचा निस्वार्थी मित्र आहे. तुम्ही मला जपले तरच तुमचे भविष्य सुरक्षित राहील. चला, आपण शपथ घेऊया की आपण झाडे लावू आणि ती जगवू.
नमस्कार मित्रांनो! मी एक जुना वटवृक्ष बोलत आहे. आज मी मोकळेपणाने माझे मनोगत व्यक्त करणार आहे. माझे आयुष्य खूप मोठे आहे. मी तुमच्या गावातल्या अनेक पिढ्या पाहिल्या आहेत. मी कधीकाळी एक छोटीशी फांदी होतो, पण आज माझे रूपांतर एका विशाल वृक्षात झाले आहे. माझी मुळे जमिनीच्या खोलवर रुजलेली आहेत.
माझा उपयोग आणि दान
माझे संपूर्ण आयुष्य परोपकारासाठी आहे. मी तुम्हाला जे काही देतो, त्या बदल्यात काहीही मागत नाही. भर उन्हात जेव्हा ऊन तापते, तेव्हा मी छत्रीसारखी सावली धरतो. माझ्या पानांचा उपयोग औषधांसाठी होतो. पक्ष्यांसाठी मी हक्काचा निवारा आहे. माझ्या पारंब्यांवर मुले झोके घेतात आणि त्यांचे हास्य पाहून माझे वृद्ध शरीर पुन्हा तरुण झाल्यासारखे वाटते. मी मानवाला लाकूड, डिंक, फुले आणि फळे देतो.
माझी व्यथा आणि वेदना
आजचे युग विज्ञानाचे आहे. माणसाने खूप प्रगती केली आहे, पण ही प्रगती करताना तो निसर्गाला विसरला आहे. रस्ते रुंद करण्यासाठी किंवा टोलेजंग इमारती बांधण्यासाठी हजारो झाडांची कत्तल केली जात आहे. जेव्हा एखादी कुऱ्हाड माझ्या अंगावर चालवली जाते, तेव्हा माझे हृदय रडते. झाडे कमी झाल्यामुळे आज प्रदूषण वाढत आहे, पाऊस कमी पडत आहे आणि उष्णता वाढत आहे. हे सर्व मानवाच्या चुकीच्या वागण्यामुळे होत आहे.
"निसर्ग आहे मानवाचा आधार, करू नका त्याचा अनादर!"माझी कळकळीची विनंती
मुलांनो, तुम्ही या देशाचे भविष्य आहात. मला तुमच्याकडून खूप मोठ्या अपेक्षा आहेत. तुम्ही फक्त 'वृक्षारोपण' करून थांबू नका, तर लावलेल्या रोपाची काळजी घ्या. झाडे वाचली तरच मानवी जीवन सुखी होईल. जर जंगले संपली तर पृथ्वीवर राहणे कठीण होईल. मी तुम्हाला सावली देतो, तुम्ही मला जीवनदान द्या. आपल्या वाढदिवसाला किंवा कोणत्याही आनंदाच्या प्रसंगी एक झाड नक्की लावा. तीच माझ्यासाठी सर्वात मोठी भेट असेल.
मी म्हातारा झालो तरी तुमची सेवा करत राहीन. वाळल्यावर माझे लाकूड सुद्धा तुमच्या कामात येईल. पण जोपर्यंत मी जिवंत आहे, तोपर्यंत मला आनंदाने डोलू द्या. हिरवीगार झाडे पाहून तुमचे मन सुद्धा प्रसन्न होईल. झाडांशी मैत्री करा, ती कधीही तुमचा विश्वासघात करणार नाहीत.
समारोपाकडे …
'झाडाचे आत्मवृत्त' या निबंधातून आपल्याला निसर्गाच्या निस्वार्थीपणाची जाणीव होते. झाड हे परोपकाराचे प्रतीक आहे. मानवी अस्तित्वासाठी झाडे असणे अत्यंत आवश्यक आहे. जर आपण निसर्ग जपला, तरच निसर्ग आपल्याला जगेल. हा निबंध आपल्याला पर्यावरणाचे रक्षण करण्याचा मोलाचा संदेश देतो.