छत्रीचे आत्मवृत्त
छत्रीचे आत्मवृत्त
नमस्कार बालमित्रांनो! मी तुमची लाडकी छत्री बोलत आहे. माझा जन्म एका कारखान्यात झाला. माझे शरीर कापड आणि लोखंडाच्या सळ्यांनी बनलेले आहे. पाऊस असो वा कडक ऊन, मी नेहमी तुमच्या रक्षणासाठी तयार असते.
जेव्हा आकाशातून पाऊस पडतो, तेव्हा मी स्वतः भिजते पण तुम्हाला कोरडे ठेवते. उन्हाळ्यात मी तुम्हाला सावली देते. मुले जेव्हा मला घेऊन शाळेत जातात, तेव्हा मला खूप आनंद होतो. कधीकधी वारा आला की मी उलटते, तेव्हा मला थोडा त्रास होतो. पण तरीही, तुमची सेवा करणे हेच माझे कर्तव्य आहे.
मी छत्री! पावसाळ्यातील तुमची सर्वात जवळची मैत्रीण. आज मी माझे मन मोकळे करणार आहे. माझा जन्म एका मोठ्या कारखान्यात झाला. तिथे मला नायलॉनचे रंगीबेरंगी कपडे आणि मजबूत लोखंडी हाडे मिळाली. तिथून मी दुकानात आले आणि मग तुमच्या घरी.
माझे मुख्य काम तुम्हाला निसर्गाच्या कोपापासून वाचवणे हे आहे. श्रावणात जेव्हा रिमझिम पाऊस पडतो, तेव्हा माझ्यावर पडणाऱ्या थेंबांचा 'टिप-टिप' आवाज ऐकून मला खूप मजा येते. मी स्वतः भिजते, पण माझ्या मालकाला मात्र थेंबभरही भिजू देत नाही. उन्हाळ्यात जेव्हा सूर्य आग ओकत असतो, तेव्हा मी माझ्या सावलीत तुम्हाला गारवा देते.
पण माझे आयुष्य फक्त सुखाचे नाही. कधीकधी जोराचा वारा आला की माझे 'कावळे' होते (मी उलटते), तेव्हा माझी हाडे दुखतात. काही लोक मला बसमध्ये किंवा रिक्षात विसरून जातात, तेव्हा मला खूप पोरके वाटते. काही खोडकर मुले मला बॅटसारखे वापरतात, तेव्हा मला भीती वाटते. तरीही, जोपर्यंत मी तुमच्यासोबत आहे, तोपर्यंत मी तुम्हाला सांभाळत राहीन, कारण तेच माझे ध्येय आहे.
बाहेर ढगांचा गडगडाट सुरू झाला की तुम्हाला माझी आठवण येते ना? होय, मी तुमची विश्वासू सोबती 'छत्री' बोलत आहे. तसे पाहिले तर मी वर्षभर कपाटाच्या कोपऱ्यात शांतपणे धूळ खात पडलेली असते, पण पावसाची पहिली सर आली की मला 'अच्छे दिन' येतात. आज मी तुम्हाला माझा जीवनप्रवास सांगणार आहे.
माझे रूप आणि प्रकार
पूर्वी मी फक्त काळ्या रंगाची आणि लाकडी दांड्याची असायचे. मी खूप जड असल्याने मला सांभाळणे कठीण होते. पण आता काळ बदलला आहे. आता मी निळी, पिवळी, लाल अशा विविध रंगांत आणि डिझाइन्समध्ये उपलब्ध आहे. काही छत्र्या तर इतक्या छोट्या असतात की त्या तुमच्या दप्तरात सहज मावतात (फोल्डिंग छत्री). माझा हा बदललेला अवतार पाहून मला स्वतःचाच अभिमान वाटतो.
माझे कर्तव्य आणि त्याग
पाऊस आणि ऊन यांपासून तुमचे रक्षण करणे हे माझे परमकर्तव्य आहे. जेव्हा मुसळधार पाऊस पडतो, तेव्हा मी तो सगळा मार स्वतःवर झेलते. माझ्या अंगावरून पाणी ओघळते, पण मी माझ्या खाली असलेल्या माणसाला भिजू देत नाही. उन्हाळ्यात कडक उन्हाचे चटके मी सहन करते आणि तुम्हाला सुखद सावली देते. 'दुसऱ्याच्या सुखासाठी स्वतः कष्ट सोसणे' हे तत्त्व मी जगते.
"मित्र असावा छत्रीसारखा, जो संकटात ढाल बनून उभा राहील."माझ्या व्यथा
पण मित्रांनो, मलाही मन आहे. मलाही दुःख होते. जेव्हा लोक माझा वापर करून झाल्यावर मला ओलेच कोपऱ्यात टाकतात, तेव्हा मला सर्दी होते (गंज चढतो). मला नीट वाळवले नाही तर मला लवकर म्हातारपण येते. सर्वात जास्त वाईट तेव्हा वाटते जेव्हा लोक मला हरवतात. "छत्री ही हरवण्यासाठीच असते," असे लोक चेष्टेने म्हणतात, पण त्यामुळे मी माझ्या हक्काच्या घरापासून दूर जाते.
कधीकधी मुले माझा खेळणी म्हणून वापरतात, एकमेकांना मारतात, तेव्हा माझ्या सळ्या तुटतात. मला जेव्हा कचऱ्यात टाकले जाते, तेव्हा माझा जीव तुटतो. पण तरीही, जोपर्यंत माझ्या अंगात त्राण आहे, तोपर्यंत मी उघड-झाप करून तुमची सेवा करत राहीन.
शेवटी मला एवढेच सांगायचे आहे की, मी तुमची मैत्रीण आहे. मला जपून वापरा. मला हरवू नका. पाऊस थांबला की मला विसरू नका, कारण पुढचा पाऊस आला की तुम्हाला माझीच गरज लागणार आहे. चला तर मग, या पावसाळ्यात आपण पुन्हा एकदा सोबत भिजुया!
समारोपाकडे …
'छत्रीचे आत्मवृत्त' हा निबंध आपल्याला निस्वार्थ सेवेचे महत्त्व पटवून देतो. छत्री ज्याप्रमाणे स्वतः त्रास सहन करून आपल्याला सुरक्षित ठेवते, तसेच आपणही इतरांना मदत केली पाहिजे. साध्या वाटणाऱ्या वस्तूंमध्येही किती खोल भावना दडलेल्या असतात, हे या निबंधातून समजते.