मी एक नदी बोलत आहे. माझा जन्म एका उंच डोंगरावर झाला. तिथून मी उड्या मारत, खेळत मैदानी प्रदेशात आले. माझे पाणी पिऊन माणसे, प्राणी आणि पक्षी आपली तहान भागवतात. मी शेतीसाठी पाणी देते आणि गावे समृद्ध करते. मला सतत वाहत राहायला आवडते, कारण थांबणे म्हणजे संपणे होय. पण आजकाल माणसे माझ्यामध्ये कचरा टाकतात, त्यामुळे मला खूप दुःख होते. मला स्वच्छ ठेवा, एवढीच माझी विनंती आहे.

"परोपकारासाठी वाहते नदी, तिचे जीवन म्हणजे एक अविरत साखळी!"

नमस्कार! मी आहे तुमची लाडकी नदी. माझा प्रवास खूप जुना आणि रंजक आहे. डोंगराच्या कुशीतून उगम पावून मी जेव्हा खाली येते, तेव्हा माझा वेग खूप असतो. खळखळ आवाज करत मी पुढे निघते. वाटेत मला अनेक ओढे आणि नाले येऊन मिळतात, त्यामुळे माझे रूप मोठे होते.

मी मानव संस्कृतीची जननी आहे. जगातील मोठी शहरे माझ्याच काठी वसलेली आहेत. मी कधीच कोणामध्ये भेदभाव करत नाही. गरीब असो वा श्रीमंत, मी सर्वांना माझे गोड पाणी देते. माझ्यामुळेच शेतात हिरवीगार पिके डोलतात. मी शांतपणे वाहते, पण जेव्हा माणसे माझ्या पात्रात अडथळे आणतात किंवा घाण टाकतात, तेव्हा मला खूप वेदना होतात.

आज माझे पाणी प्रदूषित होत चालले आहे. कारखान्यांचे सांडपाणी आणि प्लॅस्टिक यामुळे माझा श्वास गुदमरत आहे. मला तुमच्याकडून काहीही नको, फक्त माझे अस्तित्व जपून ठेवा. मी स्वच्छ राहिले, तरच तुमचे आरोग्य चांगले राहील. शेवटी मी सागराला जाऊन मिळते आणि माझा प्रवास पूर्ण होतो.

"नदी म्हणते, मी वाहते म्हणून तुम्ही आहात, मी थांबले तर जगही थांबेल!"

माझा जन्म आणि बालपण

मी एक नदी बोलत आहे. माझा जन्म कुठल्यातरी दुर्गम डोंगराच्या कपारीत, बर्फाळ प्रदेशात किंवा घनदाट जंगलात होतो. सुरुवातीला मी एका लहानशा धारेसारखी असते. तिथे मी कोणाचेही ऐकत नाही. दगडांवरून उड्या मारत, फेसाळत मी खाली धावते. हे माझे बालपण असते. तिथे प्रदूषण नसते की गोंधळ. फक्त निसर्गाचे शांत सान्निध्य असते.

माझे तारुण्य आणि कार्य

जशी मी मैदानी प्रदेशात येते, तसा माझा वेग कमी होतो आणि गांभीर्य वाढते. आता मी केवळ खेळत नाही, तर जबाबदाऱ्या पार पाडते. माझ्या काठावर लोक राहू लागतात. मी त्यांच्यासाठी पिण्याचे पाणी, कपडे धुण्यासाठी पाणी आणि सर्वात महत्त्वाचे म्हणजे शेतीसाठी जीवन देते. माझ्यामुळेच माती सुपीक होते आणि अन्नाचा कण पिकतो. कित्येक जीव माझ्या पात्रात राहतात—मासे, कासव, बेडूक हे सर्व माझेच कुटुंबीय आहेत. मी वीज निर्मितीसाठी देखील मदत करते. माणसांनी माझ्यावर धरणे बांधली आहेत, ज्यामुळे दुष्काळी भागाला पाणी मिळते.

माझी व्यथा आणि दुःख

मी इतका परोपकार करते, पण बदल्यात मला काय मिळते? आज माणसाचा लोभ खूप वाढला आहे. तो माझ्या पात्रातले वाळू उपसा करतो, ज्यामुळे माझे शरीर जखमी होते. कारखान्यातील विषारी रसायने थेट माझ्या पोटात सोडली जातात. शहरातला सर्व कचरा, सांडपाणी आणि प्लॅस्टिक माझ्या पात्रात टाकले जाते. यामुळे माझे पाणी पिण्यालायक राहत नाही. जेव्हा माझा श्वास गुदमरतो, तेव्हा कधीतरी मी संतापते आणि 'पूर' या रूपाने माझे रौद्र रूप प्रकट करते. पण मला तसे करायला आवडत नाही, तो माझा हतबलतेचा प्रतिसाद असतो.

माझी कळकळीची विनंती

मित्रांनो, मी तुमची 'लोकमाता' आहे. मला प्रदूषणापासून वाचवा. जर मी कोरडी पडले किंवा विषारी झाले, तर हे सुंदर जग नष्ट होईल. झाडे लावा, प्रदूषण टाळा आणि मला मुक्तपणे वाहू द्या. स्वच्छ आणि निर्मळ नदी हेच समृद्ध जीवनाचे लक्षण आहे. मी जोपर्यंत वाहते आहे, तोपर्यंत पृथ्वीवर आनंद आहे. माझा प्रवास शेवटी अनंत अशा सागरात संपतो, जिथे मी विलीन होऊन जाते.