आदरणीय परीक्षक आणि उपस्थित मान्यवर,

"विश्व म्हणजे एक अथांग महासागर आहे आणि आपण त्याच्या किनाऱ्यावर उभे असलेले छोटे कण आहोत." अंतराळ संशोधन हे केवळ उपग्रहांचे प्रक्षेपण नसून ते मानवी कल्पनाशक्तीचे आणि सीमा ओलांडण्याच्या इच्छेचे प्रतिबिंब आहे. आज मी माझ्या आवडत्या अंतराळवीराबद्दल, म्हणजेच **नील आर्मस्ट्राँग** आणि त्यांच्यासोबतच भारतीय वारसा जपणाऱ्या **सुनीता विल्यम्स** यांच्याबद्दल बोलणार आहे.

नील आर्मस्ट्राँग यांनी जेव्हा चंद्रावर पहिले पाऊल ठेवले, तेव्हा ते केवळ अमेरिकेचे यश नव्हते, तर ते संपूर्ण मानवजातीचे यश होते. "One small step for man, one giant leap for mankind" हे त्यांचे वाक्य आजही विज्ञानाच्या इतिहासात सुवर्णअक्षरांनी कोरलेले आहे. अंतराळवीरांचे जीवन हे मृत्यूशी झुंज देणारे असते. सुनीता विल्यम्स यांच्यासारख्या महिला अंतराळवीरांनी तर कित्येक दिवस अवकाशात राहून मानवी शरीरावर होणाऱ्या परिणामांचा अभ्यास केला आहे.

मला अंतराळवीर का आवडतात? कारण ते आपल्याला शिकवतात की पृथ्वीवर आपण कितीही मतभेद ठेवले, तरी अवकाशातून ही पृथ्वी एक 'निळा ठिपका' दिसते जिथे कोणतीही सीमारेषा नसते. अंतराळवीर होण्यासाठी केवळ गणिताची आणि भौतिकशास्त्राची पुस्तके वाचून चालत नाही, तर शून्याखालील तापमान आणि गुरुत्वाकर्षण नसलेल्या वातावरणात टिकून राहण्याचे मानसिक धैर्य लागते.

आज भारत 'गगनयान' मोहिमेद्वारे स्वतःचे अंतराळवीर अवकाशात पाठवण्याच्या तयारीत आहे. ही आपल्यासाठी गौरवाची बाब आहे. महाविद्यालयीन विद्यार्थी म्हणून आपण केवळ अंतराळवीरांचे कौतुक करून थांबायला नको, तर त्यामागील 'STEM' (सायन्स, टेक्नॉलॉजी, इंजिनिअरिंग, मॅथ्स) शिक्षणाचे महत्त्व समजून घेतले पाहिजे. अंतराळवीरांचा प्रवास हा पराभवावर विजय मिळवण्याचा प्रवास आहे.

शेवटी इतकेच म्हणेन, आपण सर्वांनी अंतराळवीरांप्रमाणे आपले ध्येय उंच ठेवले पाहिजे. जो ताऱ्यांकडे पाहतो, तो कधीच जमिनीवर पडलेल्या अडचणींना घाबरत नाही. आपल्यातील संशोधक वृत्ती जिवंत ठेवा आणि देशाच्या प्रगतीत हातभार लावा.

जय हिंद, जय विज्ञान!